Je hebt de datum omcirkeld in je agenda. Je gaat meelopen bij een opleiding die je misschien wilt doen. Spannend, maar ook een beetje onwennig. Want wat ga je daar eigenlijk leren? En wat als het tegenvalt? Of juist meevalt, maar je daarna nog steeds twijfelt? Een meeloopdag is geen garantie en geen antwoord. Maar hij kan je wel iets laten zien wat een folder je nooit vertelt. In dit artikel kijk je samen met mij naar wat zo’n dag je werkelijk oplevert, waar je op moet letten, en waarom twijfel achteraf helemaal niet erg is.
Wat je zintuigen oppikken zonder dat je het doorhebt
Zodra je aankomt op de locatie, begint je brein al informatie te verzamelen. Niet bewust, maar gewoon automatisch. Hoe ziet de ingang eruit? Zijn er studenten die je aankijken of juist niet? Voelt de ruimte druk en chaotisch, of juist rustig en geconcentreerd? Dit zijn geen onbelangrijke details. Het zijn signalen over de sfeer van een plek, en sfeer is iets wat je niet kunt lezen in een brochure.
Veel achttienjarigen focussen zich tijdens een meeloopdag vooral op de inhoud. Ze luisteren goed naar wat de docent uitlegt, ze letten op de opdrachten, ze proberen te begrijpen of het vak iets voor hen is. Dat is logisch. Maar ondertussen missen ze soms de dingen die er net zoveel toe doen. Hoe gaat een docent om met een vraag die een beetje dom klinkt? Lachen studenten mee of juist weg? Is er ruimte om te zeggen dat je iets niet begrijpt?
Stel jezelf na afloop deze vragen:
- Voelde ik me op mijn gemak, ook al kende ik niemand?
- Was er een moment waarop ik dacht: dit snap ik, of: dit interesseert me?
- Was er een moment waarop ik me verloor in iets, of juist totaal afhaakte?
- Hoe gedroegen studenten zich tegenover elkaar?
Je hoeft deze vragen niet allemaal met ja te beantwoorden. Maar ze helpen je om te begrijpen wat je eigenlijk hebt meegemaakt. Want soms weet je pas wat je hebt gevoeld als je er woorden aan geeft.
Een meeloopdag is ook een dag waarop jij niet de enige bent die kijkt. Jij kijkt naar de opleiding, maar je kijkt ook naar jezelf. Merk je dat je enthousiast wordt als een bepaald onderwerp voorbijkomt? Of dat je ogen dichtvielen bij iets wat je eigenlijk wel interessant dacht te vinden? Dat zijn eerlijke signalen. Geen oordeel, gewoon informatie.
Wat een meeloopdag je niet vertelt
Hier is iets wat ik na twintig jaar decaan zijn met zekerheid kan zeggen: één dag is nooit het hele verhaal. En dat is geen teleurstelling, dat is gewoon de werkelijkheid.
Een meeloopdag is een momentopname. Je ziet één docent, op één dag, met één groep studenten, in één stemming. Misschien was die docent net terug van vakantie en extra enthousiast. Of misschien was het een zware week en was de les wat vlakker dan normaal. Misschien waren de studenten die dag druk met een deadline en hadden ze weinig aandacht voor jou als meeloper. Dat zegt niets over hoe het er altijd aan toe gaat.
Wat een meeloopdag je ook niet vertelt, is hoe jij je voelt als je er echt zit. Als meeloper ben je gast. Je mag kijken, soms meedoen, maar je draagt geen verantwoordelijkheid. Je hoeft geen toets te maken, geen opdracht in te leveren, geen groepswerk te navigeren met mensen die je niet kent. Dat is een heel andere positie dan student zijn. En die overgang, van gast naar student, is groter dan hij lijkt.
Dit zijn dingen die een meeloopdag je niet kan laten zien:
- Hoe het voelt als je een vak niet begrijpt en toch verder moet
- Hoe je omgaat met een groep studenten die al vrienden zijn geworden
- Hoe het is om elke dag te pendelen, of juist op kamers te wonen
- Wat je doet als een opdracht je niks doet, maar je hem toch moet maken
- Of je de energie hebt om na een drukke dag nog iets te lezen
Dit klinkt misschien ontmoedigend. Maar het is het tegenovergestelde. Want als je weet wat een meeloopdag je niet vertelt, kun je gerichter nadenken over wat je nog meer nodig hebt om een goede keuze te maken. Een meeloopdag is een begin, geen eindpunt.
Stel jezelf ook deze vraag: wat had ik gehoopt te voelen vandaag? En heb ik dat gevoeld? Als het antwoord nee is, is dat niet automatisch een slecht teken. Soms verwacht je iets te voelen wat er niet is, omdat het beeld dat je had niet klopte met de werkelijkheid. Dat is ook informatie. Nuttige informatie.
Er is nog iets wat een meeloopdag je niet vertelt: of jij het kunt. Dat klinkt hard, maar ik bedoel het niet zo. Veel studenten denken tijdens een meeloopdag: dit lijkt me moeilijk, ik ga het waarschijnlijk niet redden. Maar moeilijk en onmogelijk zijn twee verschillende dingen. Een dag meelopen zegt niets over jouw leervermogen, jouw inzet, of jouw groeipotentieel. Het zegt alleen iets over wat je op dat moment ziet en voelt.
Hoe je een meeloopdag omzet in iets bruikbaars
Na een meeloopdag is het verleidelijk om meteen een conclusie te trekken. Dit is het, of: dit is het zeker niet. Maar de meest waardevolle dingen die zo’n dag oplevert, komen pas later naar boven. Als je een nacht hebt geslapen. Als je het hebt nabesproken met iemand die goed naar je luistert. Als je merkt dat je er steeds aan terugdenkt, of juist helemaal niet meer.
Schrijf iets op. Niet voor iemand anders, maar voor jezelf. Geen uitgebreid verslag, gewoon een paar zinnen. Wat viel me op? Wat vond ik verrassend? Wat had ik niet verwacht? Wat wil ik nog weten? Die laatste vraag is misschien wel de belangrijkste. Want als je na een meeloopdag nog vragen hebt, betekent dat dat je niet klaar bent met nadenken. En dat is goed.
Vragen die je jezelf kunt stellen na afloop:
- Zou ik dit nog een keer willen meemaken?
- Was er een moment waarop ik dacht: dit past bij mij?
- Was er een moment waarop ik dacht: dit past absoluut niet bij mij?
- Wat heb ik gezien wat ik niet had verwacht?
- Wat heb ik niet gezien wat ik wel had verwacht?
- Hoe voelde ik me aan het einde van de dag: moe maar voldaan, moe en leeg, of eigenlijk best energiek?
Die laatste vraag gaat over energie. Energie is een onderschat signaal. Als je na een dag meelopen moe bent maar ook een beetje opgewonden, als je zin hebt om erover te praten of er meer over te lezen, dan is dat betekenisvol. Als je na een dag meelopen alleen maar blij bent dat het voorbij is en er liever niet meer aan denkt, is dat ook betekenisvol.
Vergelijk je ervaringen niet te snel met die van anderen. Je vriend liep mee bij dezelfde opleiding en was meteen enthousiast. Jij was dat niet. Of andersom. Dat zegt niets over wie er gelijk heeft. Jullie zijn verschillende mensen, met verschillende manieren van leren, verschillende dingen die energie geven, en verschillende verwachtingen. Een meeloopdag werkt voor iedereen anders.
Overweeg ook om meer dan één meeloopdag te doen. Niet omdat je geen keuze kunt maken, maar omdat vergelijken je helpt om te begrijpen wat je belangrijk vindt. Als je twee opleidingen naast elkaar legt en je merkt dat de sfeer bij de ene je meer aansprak, of de manier van lesgeven, of de studenten, dan heb je al iets geleerd over wat jij nodig hebt.
En als je na meerdere meeloopdagen nog steeds twijfelt? Dan is twijfel misschien gewoon een deel van dit proces. Niet iedereen weet het meteen. Niet iedereen hoeft het meteen te weten. Twijfel is geen falen. Twijfel is nadenken. En nadenken over iets wat er echt toe doet, is nooit tijdverspilling.
Er is ook een praktisch iets wat je kunt doen: stel vragen aan de studenten die je die dag begeleidden. Niet aan de organisatie, niet aan de docent, maar aan de studenten zelf. Vraag ze wat ze hadden verwacht voor ze begonnen, en wat er anders was dan ze dachten. Vraag ze wat ze moeilijk vinden. Vraag ze wat ze het leukst vinden. Studenten vertellen je dingen die in geen enkele folder staan, omdat ze er zelf middenin zitten en geen belang hebben bij een mooi verhaal.
Tot slot: een meeloopdag is niet bedoeld om je te overtuigen. Hij is bedoeld om je informatie te geven. Wat je met die informatie doet, is aan jou. Je mag er een week over nadenken. Je mag hem combineren met andere ervaringen. Je mag hem naast je neerleggen en er later op terugkomen. Er is geen deadline op begrijpen wat bij je past.
Wat ik na al die jaren steeds weer zie, is dat de studenten die het meeste baat hebben bij een meeloopdag, niet degenen zijn die er meteen een antwoord uithalen. Het zijn de studenten die er eerlijk naar kijken. Die zowel de mooie als de minder mooie momenten meenemen. Die zichzelf toestaan om te zeggen: ik weet het nog niet. Maar ik weet wel iets meer dan gisteren.
En dat is genoeg om mee verder te gaan.