Wat doe je als je op de open dag toch niks voelt?

·

Je had er zin in. Of in ieder geval: je had jezelf wijsgemaakt dat je er zin in had. Je stond vroeg op, nam de trein, liep door een campus die er op foto’s altijd zo aantrekkelijk uitziet. En toen? Niets. Geen kriebels, geen “ja, dit is het”-gevoel. Alleen maar een soort leegte, en misschien een lichte paniek omdat je dacht dat die leegte iets betekent.

Maar wat betekent het eigenlijk als een open dag je koud laat? En wat als dat bij meerdere opleidingen zo is?

Het gevoel dat je mist bestaat misschien niet

Er is een hardnekkig verhaal over open dagen: je loopt over de campus, je praat met een student, en dan weet je het gewoon. Een soort klik. Alsof je verliefd wordt. Dat verhaal klopt voor sommige mensen. Maar voor veel anderen klopt het helemaal niet, en dat maakt het gevaarlijk.

Want als jij die klik niet voelt, begin je te denken dat er iets mis is. Met jou, of met de opleiding, of met allebei. Terwijl het misschien gewoon zo is dat jij niet iemand bent die op een open dag enthousiast wordt. Dat is geen gebrek. Het is een eigenschap.

Vraag jezelf eens af: ben jij überhaupt iemand die snel ergens van opgewonden raakt? Of heb jij tijd nodig, rust, herhaling, voor iets echt gaat landen? Als het tweede meer op jou lijkt, dan is een open dag misschien gewoon het verkeerde format voor jou. Dat zegt niets over de opleiding.

Wat een open dag je wél en niet kan vertellen

Een open dag is een marketingevenement. Dat klinkt cynisch, maar het is gewoon waar. De opleiding wil zichzelf goed presenteren. De studenten die je spreekt zijn geselecteerd of vrijwillig aanwezig, dus doorgaans enthousiast. De ruimtes zijn schoongemaakt. De sfeer is feestelijk of in ieder geval netjes.

Dat betekent niet dat je er niets van kunt leren. Je kunt er wel degelijk iets aan hebben, maar dan moet je weten waar je op let:

  • Hoe reageren de medewerkers als je een lastige vraag stelt?
  • Wat zeggen de studenten als je doorvraagt, voorbij het standaardverhaal?
  • Hoe voelt de fysieke omgeving aan, los van de opsmuk?
  • Zijn er dingen die je opvallen die je niet had verwacht?

Wat een open dag je niet vertelt: hoe het is op een gewone dinsdagochtend in februari, als de tentamens naderen en de sfeer anders is. Wat het kost om door de stof heen te ploegen als je het moeilijk hebt. Of jij je thuis gaat voelen in de cultuur van die opleiding op de lange termijn.

Dat gevoel van “ik weet het niet” na een open dag is dus niet per se een alarmsignaal. Het kan ook gewoon betekenen dat je nog niet genoeg hebt gezien.

Meeloopdagen zijn een ander soort ervaring

Als de open dag je niets heeft gebracht, is een meeloopdag de logische volgende stap. En dat is echt iets anders. Je loopt mee met een echte student op een echte dag. Er is geen programma voor jou, geen speech, geen rondleiding met een microfoon. Je zit in een collegezaal of een werkplaats of een studio, en je kijkt gewoon.

Dat kan ongemakkelijk zijn. Je kent niemand. Je snapt niet altijd wat er wordt besproken. Je voelt je een beetje een indringer. Maar dat ongemak is juist waardevol, want het geeft je een reëler beeld dan welke open dag dan ook.

Let op hoe studenten met elkaar omgaan. Wat doen ze in de pauze? Praten ze met je, of negeren ze je vriendelijk? Hoe reageert de docent op vragen? Voel je iets van nieuwsgierigheid bij het onderwerp, ook al snap je de helft niet? Of voel je vooral opluchting als het voorbij is?

Dat laatste is ook informatie. Niet per se definitieve informatie, want één dag is weinig. Maar het is eerlijker dan de gepolijste versie die je op de open dag krijgt.

Wat als je bij geen enkele opleiding iets voelt?

Dit is de vraag die veel achttienjarigen echt bezighoudt, maar die ze zelden hardop durven stellen. Want als je bij geen enkele opleiding iets voelt, wat zegt dat dan?

Eerst dit: het zegt niet dat je de verkeerde persoon bent voor een studie. Het zegt ook niet dat je geen richting hebt. Het zegt misschien dat je in een fase zit waarin je nog niet genoeg weet van jezelf, of van de opties, om een gevoel te kunnen hebben.

Er zijn een paar dingen die je kunt doen als je vastzit in die leegte:

  • Ga terug naar wat je vroeger interessant vond, ook als dat klein of onbelangrijk lijkt. Niet als beroepskeuze, maar als aanwijzing.
  • Praat met mensen die een opleiding doen die jij vaag interessant vindt. Niet om te beslissen, maar om meer te begrijpen.
  • Overweeg of je misschien tussenjaar nodig hebt, niet als vlucht, maar als ruimte om tot jezelf te komen.
  • Vraag je af of de druk van buitenaf (ouders, vrienden, school) zo groot is dat je je eigen signalen niet meer kunt horen.

Dat laatste is vaker het geval dan je denkt. Als iedereen om je heen al weet wat ze gaan doen, en jij niet, is de verleiding groot om een keuze te maken die niet echt van jou is. Alleen maar om iets te kunnen zeggen. Dat begrijp ik. Maar het is de duurste oplossing op de lange termijn.

Twijfel is geen zwakte, maar het vraagt wel iets van je

Er is een verschil tussen productieve twijfel en verlamde twijfel. Productieve twijfel stelt vragen, zoekt informatie, vergelijkt, weegt af. Verlamde twijfel draait in cirkels en wacht op een teken dat nooit komt.

Als je merkt dat je al maanden op dezelfde plek staat, dat elke open dag hetzelfde gevoel van niets oplevert, dat je gesprekken met anderen je niet verder brengen, dan is dat een signaal. Niet dat je de verkeerde keuze maakt, maar dat je misschien hulp nodig hebt bij het proces zelf.

Dat kan een gesprek zijn met een decaan op je school. Of een studiekeuzetest, niet als orakel maar als spiegel. Of een gesprek met iemand die jou goed kent en eerlijk tegen je durft te zijn.

Twijfel serieus nemen betekent niet dat je er eindeloos in blijft hangen. Het betekent dat je het gebruikt als informatie, en dan verder gaat. Hoe klein die stap ook is.

Wat je kunt doen als de open dag voorbij is en je nog steeds niet weet

Stel dat je de open dag hebt gedaan. Misschien zelfs meerdere. En je weet het nog steeds niet. Dan zijn er een paar concrete dingen die je kunt doen, zonder dat je meteen een grote beslissing hoeft te nemen.

Schrijf op wat je hebt gezien, niet wat je voelde, maar wat je hebt waargenomen. Feiten. Wat was de sfeer? Wat werd er gezegd? Wat viel je op? Soms helpt het om dingen op papier te zetten, omdat je dan patronen ziet die je in je hoofd mist.

Vergelijk niet op gevoel, maar op criteria. Wat vind jij belangrijk in een studie? Kleine groepen of grote? Veel theorie of veel praktijk? Vrijheid in je rooster of juist structuur? Schrijf die criteria op en kijk welke opleiding er het best bij aansluit, ook als je er geen warm gevoel bij hebt.

Accepteer dat zekerheid misschien niet komt voor je begint. Veel mensen weten het pas als ze er middenin zitten. Dat is ongemakkelijk, maar het is de realiteit voor een groot deel van de studenten. Je bent niet de enige die twijfelt. Je bent misschien alleen eerlijker over die twijfel dan anderen.

En als je begint en het blijkt niet te kloppen? Dan is dat ook geen mislukking. Overstappen, herstarten, een andere richting kiezen: dat zijn normale dingen die heel veel studenten doen. Het eerste jaar is voor veel mensen een ontdekkingstocht, geen eindbestemming.

De open dag is een beginpunt. Niet meer dan dat. Wat je erna doet, is minstens zo belangrijk.

Meer om te lezen